Soma, Türkiye’nin kömür üretim merkezi olarak bilinirken, İmbat Madencilik ve Koç Holding’in Demir Export şirketi gibi büyük maden işletmeleri büyük bir mali krizle karşı karşıya. İmbat Madencilik, 4 bin 200 çalışanıyla birlikte ciddi bir işsizlik dalgasının eşiğine gelmiş durumda. Son yıllarda sürekli zarar eden bu işletmeler, maliyetlerindeki hızlı artış ve ithal kömür baskısıyla daha da zor günler yaşıyor.
Sürecin başlangıcı, Konya Şeker’in (TORKU) sahibi olduğu Soma B Termik Santrali’nin borç krizine girmesiyle oldu. Bu durum, maden şirketlerinin finansal yapısını olumsuz etkileyerek gelirlerin sınırlı bir şekilde artmasına rağmen giderlerin hızla yükselmesiyle sonuçlandı. Bu dengesizlik, şirketlerin yıllık zararlarının artmasına yol açtı.
Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Genel Müdürlüğü, İmbat Madencilik ve Koç Holding’in ortaklığı olan Demir Export ile, Soma B Termik Santrali’ne elektrik üretimi için kömür sağlamak üzere bir sözleşme imzaladı. Ancak, Konya Şeker’in kömür alımına ilişkin ödemelerini yapamaması sonucu, TKİ kömür alımını durdurdu ve sözleşmeler iptal edildi. Koç-Fernas ortaklığı, sözleşmenin hükümlerinin ihlal edildiği gerekçesiyle hukuki yollara başvurdu.
İmbat Madencilik, 2025 yılını yaklaşık 3 milyar TL zarar ile kapatmış durumda ve bankalara önemli miktarda borcu bulunuyor. Şirket, ipotek ve finansal zorluklarla başa çıkmaya çalışarak işleyişine devam ediyor. Bu süreçte çalışanlarının maaşlarını gecikmeli ödemekte ve zaman zaman eylemlerle hak talep eden işçilerle karşı karşıya kalıyor.
Koç-Fernas ortaklığının, her ay yaklaşık 100 milyon TL zarar ettiği ve yıl sonunda işletmenin tasfiye edilmesi gibi bir planın gündeme gelebileceği bildiriliyor. Koç Holding kaynakları, şu anda üretimin devam ettiğini, ancak ilerleyen günlerde bu planın devreye girebileceğini belirtti.
Madencilik sektörü temsilcileri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın yeni bir teşvik paketi üzerinde çalıştığını ifade ediyor. Asgari ücrete endeksli yer altı maden işçilerine verilen desteğin artırılmasının, 2027 yılına kadar yüzde 50’ye çıkartılması yönünde bir çalışma yapıldığı belirtiliyor. Bu durum, sektördeki çalışanlar için umut verici bir gelişme olabilir.
